Na zdjęciu baza autobusowa w hangarze byłego lotniska we Wrzeszczu

Lata 40 i spacerujemy po Wrzeszczu. Po prawej stronie nie dostrzeżemy już przedwojennych kamienic. Zobaczymy za to tramwaj, jadący po historycznym torowisku. Wkrótce tory zostaną przesunięte na środek nowo powstającej arterii komunikacyjnej

„Fajny jest ten pan kierowca” – powiedziało jedno z dzieci, patrząc z uśmiechem na pana Leona Sienkiewicza, kierowcę autobusu szkolnego. Na zdjęciu widzimy kultowego Jelcza „Ogórka” jako szkolny autobus – kawałek historii, który wielu z nas wspomina z sentymentem

W drugiej połowie lat 50. XX w., na skrzyżowaniu, które dziś stanowi węzeł Hucisko, nie było sygnalizacji świetlnej. Ruchem często kierował milicjant. Tramwaje jadące z ul. Długiej musiały przejeżdżać przez Targ Węglowy, natomiast składy w kierunku przeciwnym mijały Bramę Wyżynną. Z prawej strony widać torowisko i sieć trakcyjną w kierunku Siedlec. Hucisko zostało przebudowane w 1959 r., a trasa tramwajowa została przeniesiona z ul. Długiej i Długiego Targu na nową, zmodernizowaną al. Leningradzką (obecne Podwale Przedmiejskie)

Przystanek przy Bramie Wyżynnej w latach 60. XX w. Targ Węglowy był wówczas przystankiem końcowym dla tramwajów linii nr 2, 3, 6 i 9. Wagon nr 1415 typu ND1 wyprodukowany w Fabryce Wagonów w Sanoku w roku 1951, który możecie dostrzec na zdjęciu, kursował po gdańskich ulicach do 1978 r.

To zdjęcie powstało na Targu Węglowym między 1889 a 1896 rokiem. Torowisko łączące ul. Długą z Targiem Drzewnym zachowuje swój pierwotny układ z dwoma torami szlakowymi i końcowym na linii siedleckiej. Nowością w tej przestrzeni są słupy podtrzymujące przewody trakcyjne. Wagonem silnikowym serii 59-103 Herbrand 1896 kieruje motorowy. Jednopoziomowa doczepa serii 1-18 to przebudowany wagon piętrowy tramwaju konnego. Kombinowany skład jedzie na linii Długi Targ – Wrzeszcz, która kończyła się na wysokości ul. Partyzantów w sąsiedztwie drugiej w mieście zajezdni

Gdańsk z końca lat 60. Brama Wyżynna, Katownia, brukowane ulice, a po torach sunie tramwaj linii nr 3. Wagon silnikowy nr 1259 — solidna konstrukcja Gdańskiej Fabryki Wagonów z 1927 r., prowadzony przez maszynistę, za nim doczepy ND3 i ND. Ta pierwsza numer 1410 – zbudowana w 1956 r., przez 9 pierwszych lat kursowała po Warszawie. W latach 1965–1970 Gdańsk wzbogacił się o 11 wagonów silnikowych typu N i 20 wagonów doczepnych. Przejęte tramwaje ze stolicy, która przesiadała się na szybko-bieżne typu 13N, stały się częścią naszego krajobrazu.

Zajrzyjmy na chwilę do lat 50, kiedy po gdańskich ulicach sunęła słynna naczepa pasażerska Bajadera – jeden z symboli tamtych czasów. Obok niej – Maciej Gwiazda, wieloletni dyrektor techniczny WPKGG, którego wiedza i zaangażowanie na trwałe wpisały się w historię komunikacji miejskiej. Dziś jego imię nosi tramwaj Pesa 120NaG Swing o numerze 1045

Tym razem przenosimy się do 1949 roku. Na zdjęciu – imponująca naczepa autobusowa Colombina, która mogła pomieścić ponad 100 pasażerów. Prawdziwy gigant tamtych czasów robiący wrażenie nie tylko rozmiarem, ale i swoją historią

Legenda gdańskich torów – tramwaj 105N. Na zdjęciu widzimy wagon nr 06202 sunący Aleją Grunwaldzką we Wrzeszczu na linii 2 w relacji Oliwa – Hucisko. Z początku kursowały pojedynczo, a z czasem pojawiły się składy dwuwagonowe. Te pojazdy zdominowały gdański krajobraz – w latach 1989–1996 stanowiły całość taboru tramwajowego. To one tworzyły codzienność – woziły nas do szkoły, pracy, na zakupy i spotkania.

Wakacyjny klimat z nutą historii? Czemu nie! W latach 60. nad Jeziorem Straszyńskim można było trafić na nietypowe domki kempingowe – przedwojenne tramwaje serii 30, 50 i 120, które po zakończonej służbie w miejskim transporcie zyskały nowe życie wśród sosnowych drzew i śpiewu ptaków

jedziemy w podróż do lat 50. Na zdjęciu dwa zestawy tramwajowe linii 6 czekają na przystanku końcowym przy pętli Orunia. Na sprzęgu wagonu stoi motorniczy, przed tramwajem pozuje dwóch konduktorów, a zatem możemy się domyślać, że za widocznym na pierwszym planie wagonem silnikowym serii 264 Gdańska Fabryka Wagonów 1927 jest jedna doczepa (jeden wagon przypadał na jednego konduktora).

Słyszeliście kiedyś o tramwaju barowym? Ten widoczny na zdjęciu powstał z inicjatywy pracowników WPKGG w połowie lat 50. XX wieku. Na pokładzie wagonu silnikowego nr 115 Herbrand 1901 znajdowała się mobilna gastronomia. Początkowo pojazd spełniał się na trasie od plaży na Stogach do Sopotu, później towarzyszył m.in. uczestnikom pochodów 1-majowych. Kariera baru zakończyła się w 1959 r.

1936 rok i zaglądamy na ul. Pomorską w Oliwie na jednotorową trasę prowadzącą do Jelitkowa, wybudowaną w 1908 r. Na pierwszym planie wagon nr 242 Gdańska Fabryka Wagonów 1925 serii 240 wjeżdżający na zwrotnicę. W głębi na wolny tor oczekuje wagon nr 157 Herbrand Kolonia 1912 serii 151-Maximum. Oba typy pojazdów służyły gdańszczanom do lat 50. XX w

Zaglądamy na ul. Okopową, gdzie w pierwszej połowie lat 50. XX w. do kursu szykuje się autobus Büssing GD-6 linii 101. Za jego sterami zasiada Alfons Chmielecki.

Dorożką czy tramwajem? W każdym razie na pewno za koniem. U schyłku XIX w. Neptun był obserwatorem koegzystencji dwóch światów komunikacji publicznej. Gdańskie dorożki od kilkudziesięciu lat zatrzymywały się przed Dworem Artusa i miały swój postój jeszcze przez pół wieku, zanim zniknęły z oficjalnych rozkładów. Jednopoziomowe wagoniki ciągnięte przez koniec po żelaznych szynach zaczęły podróżować po Długim Targu i ul. Długiej w 1883 r. Pierwsza gdańska linia tramwaju konnego – obsługiwana przez 25 wagonów i ponad 100 koni – ruszyła 10 lat wcześniej na trasie z Targu Siennego przez Wrzeszcz do Oliwy

Tak wyglądała codzienność na Oruni w latach powojennych. Pętla tramwajowa przy ul. Gościnnej, wraz z przystankiem i poczekalnią, powstała w 1951 r. i szybko stała się ważnym punktem tej części miasta. Z wieży kościoła św. Jana Bosko rozciągał się widok na tętniące życiem otoczenie: samochody dostawcze podjeżdżające pod sklep spożywczy w kamienicy „Pod Złotym Lwem” z 1920 r., przechodniów kupujących prasę w kiosku oraz motorniczego linii 6, przygotowującego na pętli skład do kursu powrotnego na Targ Węglowy . Widoczny na zdjęciu wagon silnikowy typu 4N z doczepą ND przez lata wpisywał się w krajobraz Gdańska — ostatnie tramwaje tej generacji zniknęły z miejskich linii w 1984 r

Gdańsk lat 40. XX wieku i dawny wiadukt Błędnik, wzniesiony w 1904 r. nad torami dworca Gdańsk Główny. Przez 64 lata służył pojazdom, zanim w 1970 r. oddano do użytku Błędnik w formie, którą znamy dziś. Na zdjęciu tramwaj linii 7 – skład z wagonem silnikowym nr 245, zwanym Bergmannem, oraz dwiema doczepami serii 144-150 Kolonia 1905, zmierza w stronę centrum miasta. „Siódemka” przez lata łączyła Targ Węglowy z Sopotem

Przenosimy się do lat 70. i 80. XX wieku, kiedy gdańska komunikacja miejska miała swój niepowtarzalny charakter. Jelcz – znany jako „Ogórek” – o numerze taborowym 22502 właśnie wraca z Górek Zachodnich do zajezdni przy ul. Partyzantów, kończąc trasę w myjni. Linia pracownicza 522 obsługiwała wówczas pracowników Stoczni Wisła, dla których autobus był codziennym łącznikiem z miejscem pracy

Wiedzieliście, że autobusy marki Leyland Tiger OPS1 można było spotkać na ulicach Trójmiasta jeszcze w drugiej połowie lat 50.?

Ten elegancki przegubowiec na Al. Zwycięstwa to nie byle kto! To 102Na z chorzowskich zakładów Konstal. W 1971 r. był najnowszym tramwajem jeżdżącym po ulicach Gdańska

Zabieramy Was w małą podróż w czasie – prosto do 1964 roku! Na zdjęciu skład 4Nm+4NDm – efekt modernizacji przeprowadzonej przez Warsztaty Główne WPK we Wrzeszczu. To, co wyróżniało te wagony, to stylistyka wyraźnie inspirowana ówczesną modą z Europy Zachodnie

Na zdjęciu widzimy skład wagonów 105N o numerach 06107+06108 na skrzyżowaniu ul. Wróbla z ul. Toruńską. Ale czy wiedzieliście, że te tramwaje nie zawsze jeździły po Miasto Gdańsk? Wozy oznaczone numerami zaczynającymi się od 061 pierwotnie kursowały po ulicach Krakowa. W 1988 r. doszło do ciekawej wymiany taboru między miastami Gdańsk oddał do grodu Kraka 46 wagonów typu 102N i 102Na, a w zamian otrzymał dokładnie tyle samo wagonów 105N. Tak oto krakowskie tramwaje stały się gdańskimi i przez lata woziły mieszkańców naszego miasta

Wrzesień 1976 roku i wyjątkowy moment zapisany w historii gdańskiej komunikacji Plac przed Domem Technika NOT przy ul. Rajskiej zamienił się wtedy w przestrzeń wystawy „100 lat komunikacji miejskiej w Gdańsku” Wśród historycznych pojazdów szczególną uwagę przyciągał zabytkowy tramwaj konny, przy którym do zdjęcia pozowali pracownicy WPK wraz ze swoimi dziećmi

Na moście nad Motławą, w ciągu ul. Podwale Przedmiejskie, w stronę Dolnego Miasta jedzie skład wagonów 4N i 4ND wyprodukowanych przez chorzowski Konstal. Zdjęcie świetnie pokazuje różnice pomiędzy starszą doczepą wywodzącą się z pierwszej generacji wagonów z 1949 roku a wagonem silnikowym będącym późniejszą modernizacją. Przez lata takie pojazdy były nieodłącznym elementem miejskiego krajobrazu i codziennych podróży mieszkańców naszego miasta.

Powrót do czasów, gdy tramwaje wyglądały zupełnie inaczej… Na zdjęciu wagon silnikowy Herbrand nr 109 z 1901 roku, uchwycony na trasie Oliwa Rynek – Jelitkowo. To właśnie tędy od 8 maja 1946 roku kursowała linia nr 41. Dwa lata później pętla tramwajowa przy Parku Oliwskim została przeniesiona w miejsce, które doskonale znamy dziś – przy Al. Grunwaldzkiej

Zajezdnia tramwajowa we Wrzeszczu, przy Mirchauer Weg (Partyzantów). fot. 1936 rok

Widok spichlerzy na Wyspie Spichrzów (z prawej) oraz na Ołowiance (z lewej) z wieży Domu Towarzystwa Przyrodniczego, obecnie Muzeum Archeologicznego. fot. lata 1935-1940

Gdańsk, Wrzeszcz. Hauptstrasse (Aleja Grunwaldzka) i dawny rynek z fontanną. fot. 1918 rok

Przystanek końcowy w Brzeźnie, tuż przy plaży i molo. fot. 1920 rok